Błąd medyczny – czyli w jaki sposób lekarz może się pomylić.

Stanowisko co do znaczenia pojęcia błędu medycznego nie jest jednolite w literaturze. Niejednolite jest zarówno jego definiowanie, rozumienie jak i nazewnictwo – błąd  medyczny, błąd w sztuce lekarskiej, błąd lekarski.

Przeważa pogląd, by posługiwać się pojęciem błędu medycznego, z uwagi na to, że praca lekarza ma więcej wspólnego z rzemiosłem niż ze sztuką. Należy zwrócić uwagę na zróżnicowanie definicji błędu medycznego.

Przykładowo można przytoczyć definicję wyrażoną w orzeczeniu Sądu Najwyższego z dnia 1 kwietnia 1955 r. zgodnie z którą przez błąd w sztuce lekarskiej rozmieć należy czynność(zaniechanie) lekarza w zakresie diagnozy i terapii, niezgodną z nauką medyczną w zakresie dla lekarza dostępnym błędne z medycznego punktu widzenia rozpoznanie lub leczenie w wyniku bądź braku wiadomości przeciętnie wymaganych od praktykującego lekarza, bądź braku należytej staranności przy zachowaniu której nie nastąpiłyby skutki ujemne dla zdrowia lub życia pacjenta.

Wg XIX – wiecznej definicji uczonego Virchowa błędem jest niestosowanie się lekarza podczas zabiegu leczniczego do zasad wiedzy medycznej reprezentowanej przez miarodajne koła lekarskie, które odpowiadają od dawna przyjętym poglądom rozważnych lekarzy i nie podlegają już dyskusji, jako oparte na jednomyślnej opinii.

Kolejną definicją jest definicja krakowskiego uczonego Wachholzla zgodnie z którą błędem jest nieumyślne uszkodzenie ciała lub pozbawienie życia chorego wskutek nieświadomości zasad sztuki lub zaniedbania, z tym że błąd tylko wtedy może być uznany za karygodny, jeżeli był widoczny, jeżeli można go było uniknąć przez stosowanie zwykłych, a nie nadzwyczajnych wiadomości lub zręczności.

Biorąc pod uwagę te definicje można najogólniej powiedzieć, że lekarz popełnia błąd, jeżeli nie rozpoznał, niewłaściwie leczył, zlekceważył lub zaniedbał chorego, podjął się leczenia, mimo że nie posiadał odpowiedniej biegłości. Błąd medyczny jest kategorią zależną tylko i wyłącznie od stanu wiedzy medycznej na danym etapie rozwoju i należy go widzieć w oderwaniu od osoby lekarza. Błędu medycznego nie należy utożsamiać z wynikiem leczenia. Istnienie bądź nieistnienie błędu medycznego nie może być uzależniane od osoby sprawcy czy okoliczności w jakich dokonano zabiegu, bowiem błąd medyczny jest postępowaniem naruszającym zasady wiedzy medycznej. Z pojęcia błędu medycznego wyłączyć należy skutki naturalnego przebiegu choroby i delikt niedbalstwa.

W literaturze pojawiają się różne podziały rodzajów błędów medycznych. W zależności od okoliczności ich powstania wyróżnia się następujące rodzaje:

• błąd rozpoznania (diagnozy),
• błąd rokowania (prognozy),
• błąd w leczeniu (terapii),
• bład operacyjny.

• błąd rozpoznania (diagnozy),

Rozpoznanie polega na określeniu stanu zdrowia pacjenta i jest pierwszym oraz najważniejszym krokiem w procesie leczniczym. Jest to synteza różnych zadań, całościowe ich ujęcie, a nie jedynie jednorazowy osąd lekarski. Przyczyn zaistnienia błędu diagnozy jest wiele. Mogą one wynikać np. z niedokładnego przeprowadzenia przez lekarza wywiadu, braku czasu, zmęczenia, braku wiedzy, niewłaściwej techniki prowadzenia badania. Pominięcie jakiegokolwiek badania koniecznego dla pełnego rozpoznania stanowi niewłaściwość postępowania lekarza i może być podstawą jego odpowiedzialności. W literaturze podnoszone jest, że lekarz dokonujący rozpoznania ponosi również odpowiedzialność za pochopnie podjęte decyzje o przeprowadzeniu ryzykownych i niebezpiecznych badań, tak na wszelki wypadek.

• błąd rokowania (prognozy),

Błąd ten powoduje niekorzystne następstwa w sposobie leczenia oraz w psychice chorego. Może on polegać np. na orzeczeniu czasowej niezdolności do pracy w przypadku gdy faktycznie istnieje trwała niezdolność. Wadliwość rokowania często wynika z niebrania pod uwagę warunków leczenia pacjenta, z nieuwzględnienia możliwości lub niemożliwości realizacji sposobów leczenia. Trudności związane z rokowaniem wynikają również z indywidualnych właściwości organizmu chorego. Prognoza przebiegu choroby oraz możliwości wyzdrowienia zawsze, poza oczywistymi przypadkami chorób nieuleczalnych bądź chorób, z których bardzo łatwo się wyleczyć, wiąże się z pewnym stopniem niepewności, z okolicznościami których przewidzieć nie sposób i przy próbie postawienia lekarzowi zarzutu z tytułu błędu rokowania należy mieć to na uwadze.

• błąd w leczeniu (terapii),

W celu ocenienia czy zaistniał błąd w leczeniu należy odnieść się do obowiązków, które ciążą na lekarzu w czasie przeprowadzania terapii. Niemal w każdym przypadku istnieje kilka sposobów leczenia. Lekarz powinien wybrać właściwą metodę leczenia, a w czasie jej stosowania udzielać pacjentowi koniecznych porad oraz pouczeń, powinien także nadzorować osobiście przebieg leczenia. Błąd medyczny przy wyborze odpowiedniej metody leczenia może polegać również na zaniechaniu leczenia lub zbyt późnym jego podjęciu. Błędem w tej kategorii może być również nieprawidłowe, a w konsekwencji szkodliwe dawkowanie środków leczniczych. Szkodliwość stosowanego środka może wynikać bowiem zarówno z jego charakterystyki jako środka szkodliwego, z momentu i okoliczności w których środek został podany, bądź z ilości w których go podano.

• błąd operacyjny.

Szczególnym rodzajem błędu w leczeniu jest błąd operacyjny. Błąd ten może zaistnieć zarówno w stadium przedoperacyjnym, operacyjnym i pooperacyjnym. W każdym bowiem z tych etapów ciążą na lekarzu pewne obowiązki, których naruszenie może zostać uznane za błąd operacyjny.

W stadium przedoperacyjnym lekarz powinien odpowiednio przygotować chorego do operacji, podjąć decyzję co do warunków i sposobu jej dokonania. Istotna jest w tej sytuacji diagnoza uprzednio dokonana często przez innego lekarza, bowiem to właśnie na niej lekarz będzie się głównie opierał przygotowując operację. Ostateczna decyzja o podjęciu się operacji i sposobu jej przeprowadzenia zależy jednak tylko i wyłącznie od lekarza operującego i to on ponosi ewentualną odpowiedzialność za jej skutki. Błędem nie jest samo nie zastosowanie się do zaleceń rozpoznawczych, które traktowane jest raczej jako materiał z którego lekarz nie skorzystał.

Kolejnym stadium jest operacja. Na tym etapie błąd lekarza polega najczęściej na niewłaściwym sposobie przeprowadzenia operacji bądź na błędnym poszerzeniu pola operacyjnego, które polega np. na zoperowaniu zdrowego narządu podczas gdy przedmiotem operacji miał być narząd zdrowy lub na operowaniu chorego narządu z jednoczesnym uszkodzeniem narządu zdrowego. To czy takie przypadki będą mogły zostać uznane za błąd medyczny należy uzależnić od konkretnego przypadku biorąc pod uwagę np. rzadko spotykane i nie możliwe do przewidzenia anomalia anatomiczne pacjenta.

Ostatnim stadium jest stadium pooperacyjne polegające na szyciu ran i zakładaniem opatrunków.

Adwokat Krzysztof Gawęcki
tel. kom. 503 766 917

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *